اعتلای مسجد، سرمایه‌گذاری ماندگار برای آینده جامعه است/کانون‌های مساجد از دستاوردهای ارزشمند انقلاب است
به گزارش روابط عمومی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور به نقل از خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان: هم اندیشی دینی قرآنی و مسجدی با حضور حجج اسلام علی ملانوری و حمیدرضا ارباب سلیمانی و مسئولان و معاونین این دو مجموعه در مرکز عالی قرآن و عترت برگزار شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی، رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این نشست با اشاره به جایگاه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در منظومه فرهنگی کشور، این مجموعه‌ها را از دستاوردهای برجسته انقلاب اسلامی دانست و بر ضرورت تداوم مسیر پیشرفت آنها با تکیه بر خلاقیت، تلاش بیشتر و ارتباط نزدیک‌تر با اعضای کانون‌ها تأکید کرد.
وی با قدردانی از تلاش فعالان کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در سراسر کشور اظهار کرد: امیدواریم عزیزانی که توفیق خدمت در این مجموعه را دارند، با تلاش بیشتر، خلاقیت بالاتر، توکل و ارتباط نزدیک‌تر با اعضای کانون‌ها، مسیر فعالیت‌های خود را بهتر از گذشته ادامه دهند.
حجت الاسلام و المسلمین ارباب سلیمانی با اشاره به تجربه همکاری با مجموعه فعالان حوزه کانون‌های مساجد افزود: در دوره‌ای که توفیق حضور و خدمت در این مجموعه را داشتیم، شاهد تلاش‌های دوستان در مساجد کشور بودیم. مجموعه‌هایی که در این مسیر فعالیت می‌کردند، از انسجام، اخلاق، روحیه انقلابی، دلسوزی و نگاه کارشناسی برخوردار بودند و امروز نیز حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری از جمله چهره‌هایی است که در این عرصه مسئولیت هدایت و پیشبرد فعالیت‌ها را بر عهده دارد.
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری برای اعتلای مساجد تصریح کرد: هر قدمی که برای اعتلای مسجد برداشته شود، از بین نمی‌رود؛ بلکه ماندگار است و آثار آن می‌تواند در آینده نیز به یاری جامعه بیاید.
وی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) در توجه به مسجد خاطرنشان کرد: یکی از نخستین اقدامات پیامبر اکرم(ص) پس از هجرت، ساخت مسجد بود. مسجد در ادامه به محور حرکت تمدنی اسلام تبدیل شد و بسیاری از تحولات بزرگ از همین پایگاه شکل گرفت؛ آثاری که امروز نیز جلوه‌های آن را در جهان مشاهده می‌کنیم.
وی با بیان اینکه مسجد در منظومه تمدنی اسلام جایگاهی فراتر از محل عبادت دارد، افزود: توجه به مسجد و تلاش برای تقویت جایگاه آن، ادامه مسیری است که از صدر اسلام آغاز شده و آثار و برکات آن در عرصه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی قابل مشاهده است.
وی در ادامه با اشاره به فرارسیدن سالگرد بیانات رهبر شهید انقلاب درباره کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در ۱۹ مهرماه ۱۳۹۱، دو خاطره از زمینه‌های شکل‌گیری این بیانات روایت کرد.چند ماه پیش از این بیانات، در دیداری محدود با رهبر شهید انقلاب حضور داشتیم که موضوع آن ارائه گزارشی علمی درباره آثار یکی از شخصیت‌های برجسته بود. پس از پایان جلسه، به‌صورت جداگانه خدمت ایشان رسیدم و عرض کردم که درباره حرکت‌های مردمی بیانات ارزشمندی دارند، اما هنوز درباره کانون‌های فرهنگی هنری مساجد اظهارنظری نکرده‌اند.ایشان فرمودند گزارش‌هایی درباره کانون‌ها به دستشان رسیده است، اما هنوز فرصت نکرده‌اند به جمع‌بندی نهایی برسند و پس از تکمیل این جمع‌بندی، درباره کانون‌های فرهنگی هنری مساجد سخن خواهند گفت.
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این موضوع را نشان‌دهنده توجه و دقت نظر رهبر شهید انقلاب به فعالیت‌های کانون‌های مساجد دانست و اظهار کرد: برای من جالب بود که ایشان پیش از اظهارنظر، به دنبال تکمیل اطلاعات و رسیدن به جمع‌بندی بودند.
وی در تشریح خاطره دوم گفت: پس از بیانات رهبر شهید انقلاب در سفر به خراسان شمالی، تلاش کردم دریابم چه عاملی زمینه طرح این موضوع را فراهم کرده است. در همین راستا، از برخی مسئولانی که در آن سفر حضور داشتند، درباره احتمال گفت‌وگو با ایشان در زمینه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد پرس‌وجو کردم، اما آنان از طرح چنین موضوعی در جریان سفر اطلاعی نداشتند.
حجت الاسلام و المسلمین ارباب سلیمانی افزود: مدتی بعد، یکی از دوستان در پاسخ به این پرسش توضیح داد که رهبر شهید انقلاب، علاوه بر مجاری رسمی، از کانال‌های مردمی نیز اطلاعات دریافت می‌کردند و پیش از سفر به خراسان شمالی، گروهی را برای بررسی چند موضوع به این استان اعزام کرده بودند که یکی از محورهای بررسی آنان، وضعیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد بود.
حجت الاسلام و المسلمین ارباب سلیمانی ابراز امیدواری کرد با تقویت همکاری میان فعالان حوزه قرآن و مسجد و استفاده از ظرفیت‌های موجود در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، زمینه توسعه فعالیت‌های قرآنی و ارتقای نقش فرهنگی و اجتماعی مساجد بیش از گذشته فراهم شود.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه خراسان شمالی استانی تازه‌تأسیس بود، مأموریت این گروه بررسی این موضوع بود که آیا کانون‌های فرهنگی هنری مساجد توانسته‌اند جایگاه خود را در این استان پیدا کنند یا خیر. این گروه حتی به مناطق روستایی نیز مراجعه کرده و اطلاعات میدانی گردآوری کرده بود. گزارش این بررسی‌ها پیش از سفر به دست رهبر شهید انقلاب رسیده بود و در مجموعه اطلاعات مورد استفاده ایشان قرار داشت.
بیانات ۱۹ مهر؛ سندی ماندگار برای کانون‌های مساجد
وی با اشاره به اهمیت بیانات ۱۹ مهر در تبیین وظایف کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: این بیانات حاصل نگاهی دقیق و حکیمانه بود که در چند جمله، نکات مهمی را درباره مسئولیت کانون‌ها، امام جماعت و بسیج مسجد مطرح کرد و وظیفه فعالان این عرصه را سنگین‌تر ساخت.
وی با بیان اینکه این بیانات باید همچنان در کانون‌های فرهنگی هنری مساجد مورد توجه قرار گیرد، افزود: این سخنان از اسناد ارزشمند حوزه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به شمار می‌رود و باید برای تبیین و گفتمان‌سازی درباره آن تلاش کرد.
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به تجربه‌های گذشته در زمینه ترویج این بیانات خاطرنشان کرد: در آن مقطع، برخی از فعالان کانون‌ها جملات کوتاه رهبر شهید انقلاب درباره کانون‌های مساجد را روی تلفن‌های همراه خود قرار می‌دادند. ما نیز توصیه می‌کردیم که از این ظرفیت برای گفتمان‌سازی استفاده شود تا این سخنان پیوسته در معرض توجه قرار گیرد. بیانات ۱۹ مهر یک مدال افتخار برای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد است و امیدواریم این سرمایه ارزشمند، روزبه‌روز بیشتر مورد توجه قرار گیرد و در عمل نیز آثار آن نمایان‌تر شود.
هم‌افزایی؛ ضرورت فعالیت‌های فرهنگی در شرایط امروز
حجت الاسلام و المسلمین ارباب سلیمانی در ادامه با اشاره به شرایط حساس کشور، همدلی، همکاری و هم‌افزایی را از ضرورت‌های فعالیت در عرصه فرهنگ دانست و گفت: در شرایط کنونی، یکی از نکاتی که مورد توجه صاحب‌نظران قرار دارد، ضرورت ایجاد فضای همدلی و همکاری است.
پیوند قرآن و مسجد باید تقویت شود
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر پیوند دیرینه قرآن و مسجد تصریح کرد: حوزه قرآن و مسجد از یکدیگر جدا نیستند، این دو از صدر اسلام در کنار یکدیگر قرار داشته‌اند و همواره پیوندی عمیق میان آنها برقرار بوده است. تجربه نیز نشان داده است مساجدی که روح قرآن در آنها حاکم است، از نورانیت و برکات ویژه‌ای برخوردارند. بنابراین، باید برای تقویت این پیوند و بهره‌گیری از ظرفیت متقابل قرآن و مسجد برنامه‌ریزی کرد.
حجت الاسلام و المسلمین ارباب سلیمانی با اشاره به خاطره‌ای از دوران کودکی خود در کاشان گفت: در دوران کودکی به مسجد حوض‌خانه، نزدیک خانه پدری‌مان، می‌رفتیم. در آن مسجد، افراد پیش از نماز می‌نشستند و قرآن تلاوت می‌کردند. این فضا تأثیر عمیقی بر روح و روان ما گذاشت و زمینه علاقه‌مندی بیشترمان به حضور در مسجد را فراهم کرد. در دوره‌ای که توفیق حضور در آن مسجد را داشتیم، معمولاً پس از نماز مغرب و عشا، جمعی دور هم می‌نشستیم و یک صفحه قرآن می‌خواندیم. این برنامه تأثیر تربیتی قابل توجهی داشت و در ادامه نیز کلاس‌های تفسیر قرآن با حضور استادان برگزار شد و زمینه بهره‌مندی بیشتر از معارف قرآنی فراهم آمد.
وی با تأکید بر اینکه مسجد می‌تواند بستر مناسبی برای انس با قرآن و تعمیق معارف دینی باشد، خاطرنشان کرد: باید راهبرد پیامبر اکرم(ص) در پیوند مسجد و قرآن را همواره مدنظر داشته باشیم چراکه این پیوند هم به تقویت جایگاه قرآن کمک می‌کند و هم زمینه بهره‌مندی بیشتر جامعه از ظرفیت‌های مسجد را فراهم می‌سازد.
در ادامه این نشست اصغرامیرنیا هم با اشاره به جایگاه مسجد در منظومه اسلامی، اظهار کرد: اینکه مسجد از نخستین بناهایی بود که در صدر اسلام مورد توجه قرار گرفت، نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه ویژه این نهاد در اسلام است ازاین‌رو، باید برای معرفی ظرفیت‌های مسجد و بهره‌گیری از کارکردهای متنوع آن تلاش بیشتری صورت گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت معرفی دستاوردهای واقعی مساجد در نمایشگاه قرآن افزود: انتظار می‌رود ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با حضور هدفمند در این نمایشگاه، نمونه‌هایی از فعالیت‌های اثرگذار و ظرفیت‌های الگوساز مساجد را به مردم معرفی کند.
وی با انتقاد از محدود شدن استفاده از مساجد به ساعات اقامه نماز تصریح کرد: در شرایطی که گاهی بهره‌برداری از فضای مسجد به دو یا سه ساعت در روز محدود می‌شود، می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب در ساعات صبح و عصر نیز از این ظرفیت برای پویایی محله و تقویت ارتباطات اجتماعی استفاده کرد. مسجد می‌تواند در هدایت فرهنگی و اجتماعی محله نقش مؤثری ایفا کند و زمینه مشارکت بیشتر مردم در فعالیت‌های مختلف را فراهم سازد؛ بنابراین، باید از ظرفیت این نهاد فراتر از برنامه‌های معمول عبادی بهره گرفت.
امیرنیا با اشاره به ظرفیت علمی و تخصصی اعضای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: در میان اعضای کانون‌ها، افراد تحصیل‌کرده و متخصص در سطوح مختلف دانشگاهی حضور دارند که می‌توان از دانش و تجربه آنان در حوزه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بهره گرفت. توجه به این ظرفیت‌ها می‌تواند به تقویت فعالیت‌های مسجد و کانون‌ها کمک کند، ازاین‌رو، لازم است زمینه مشارکت مؤثر اعضا در برنامه‌ریزی‌ها و فعالیت‌های محله‌محور فراهم شود.
وی با اشاره به گستردگی شبکه مساجد کشور خاطرنشان کرد: بر اساس آمار مطرح‌شده حدود ۲۸ هزار مسجد در این مجموعه مورد توجه قرار دارند. اگر برای هر مسجد دست‌کم ۱۰۰ نفر از افراد فعال یا تحت پوشش در نظر گرفته شود، با جمعیت قابل توجهی روبه‌رو خواهیم بود که می‌توانند در عرصه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی اثرگذار باشند.
نمایشگاه قرآن؛ فرصتی برای معرفی کانون‌های برتر و تجربه‌های موفق
امیرنیا در ادامه با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی محتوایی برای حضور کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در نمایشگاه قرآن گفت: صرف‌نظر از محدودیت یا گستردگی فضای نمایشگاهی، مهم این است که مجموعه‌ای منتخب از فعالیت‌های شاخص و دستاوردهای واقعی کانون‌ها به نمایش گذاشته شود. در این نمایشگاه باید هم کارهایی که تاکنون در مساجد و کانون‌ها انجام شده است، معرفی شود و هم ظرفیت‌ها و برنامه‌هایی که برای آینده در نظر گرفته شده‌اند، به زبان روشن برای مردم تبیین شوند.
امیرنیا در ادامه با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی محتوایی برای حضور کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در نمایشگاه قرآن گفت: صرف‌نظر از محدودیت یا گستردگی فضای نمایشگاهی، مهم این است که مجموعه‌ای منتخب از فعالیت‌های شاخص و دستاوردهای واقعی کانون‌ها به نمایش گذاشته شود. در این نمایشگاه باید هم کارهایی که تاکنون در مساجد و کانون‌ها انجام شده است، معرفی شود و هم ظرفیت‌ها و برنامه‌هایی که برای آینده در نظر گرفته شده‌اند، به زبان روشن برای مردم تبیین شوند.
امیرنیا پیشنهاد کرد بخشی از فضای نمایشگاه به معرفی کانون‌های برتر و مساجد موفق اختصاص یابد تا تجربه‌های اثرگذار آنان در معرض دید علاقه‌مندان قرار گیرد و امکان الگوبرداری و انتقال تجربه فراهم شود. نمایشگاه قرآن فرصت مناسبی برای معرفی کارکردهای متنوع مسجد و ظرفیت‌های کانون‌های فرهنگی هنری است و با برنامه‌ریزی دقیق و ارائه نمونه‌های موفق می‌توان زمینه شناخت بیشتر مردم از نقش مسجد در زندگی فرهنگی و اجتماعی محله را فراهم کرد.
حسینعلی سالاری، مشاور ارتباطات و ساماندهی مرکز عالی قرآن و عترت با قدردانی از تعامل و همکاری میان مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور، بر ضرورت تسهیل فرایندهای اداری برای اجرای برنامه‌های مشترک تأکید کرد و گفت: تداوم این همکاری‌ها می‌تواند زمینه توسعه فعالیت‌های قرآنی و مسجدی را در سطح ملی و استانی فراهم کند.
وی با اشاره به همکاری‌های مشترک در حوزه‌های مختلف فرهنگی و دینی افزود: در حوزه‌هایی همچون نمایشگاه قرآن، فعالیت‌های مرتبط با نماز و برنامه‌های مشترک در استان‌ها، همکاری‌های خوبی میان کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و مجموعه‌های مرتبط با قرآن و عترت شکل گرفته است.
سالاری با قدردانی از تلاش مسئولان و همکاران در پیشبرد این برنامه‌ها تصریح کرد: در استان‌های مختلف نیز کانون‌های فرهنگی هنری مساجد تعامل خوبی با مسئولان گروه‌های قرآن و عترت دارند و امیدواریم با همراهی و حمایت بیشتر مدیران، زمینه گسترش این همکاری‌ها فراهم شود.
وی بر ضرورت هماهنگی در مکاتبات اداری و پیگیری تعهدات مالی برنامه‌های مشترک تأکید کرد و گفت: با وجود ارتباط کاری نزدیک میان مجموعه‌ها، گاهی در زمینه انجام مکاتبات اداری برای تأمین هزینه‌های برنامه‌ها، موانعی وجود دارد که لازم است برای رفع آنها تدبیر شود.
وی با اشاره به مشارکت حدود دو هزار نفر در طرح «حافظ‌شو» افزود: برای انجام تعهدات و پیگیری امور اجرایی، لازم است مکاتبات و مستندات مربوط به این فعالیت‌ها به‌صورت رسمی ارائه شود تا امکان انجام وظایف و پیگیری اعتبارات فراهم باشد. هرچند فعالیت‌های فرهنگی و دینی با نیت خدمت و برای رضای خدا انجام می‌شود، در فرایندهای اجرایی نیز باید الزامات اداری و مالی رعایت شود تا تعهدات مجموعه‌ها به‌درستی انجام گیرد.
ظرفیت کانون‌های مساجد در ترویج معارف نماز، نهج‌البلاغه و مهدویت تقویت شود
محتاجی هم در این نشست با تأکید بر هم‌افزایی مجموعه‌های فعال در حوزه مسجد و نماز، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را ظرفیتی ارزشمند برای گسترش فعالیت‌های فرهنگی و دینی دانست و بر ضرورت بهره‌گیری بیشتر از این شبکه مردمی در ترویج معارف نماز، امر به معروف، غدیر، مهدویت و نهج‌البلاغه تأکید کرد و گفت: این مجموعه‌ها را می‌توان دو کالبد مرتبط با یک روح دانست چراکه اهداف و مسیر حرکت آنها مشترک است و با همکاری و هم‌افزایی می‌توانند زمینه اجرای برنامه‌های مؤثرتر فرهنگی و دینی را فراهم کنند.
وی با قدردانی از تجربه و تلاش همکاران فعال در شورای راهبردی اقامه نماز، به نقش‌آفرینی و همراهی این افراد در پیشبرد برنامه‌ها اشاره کرد.
محتاجی با بیان اینکه همکاری میان مجموعه‌های فرهنگی و دینی می‌تواند زمینه بهره‌گیری بهتر از ظرفیت‌های موجود را فراهم کند، بر ضرورت استفاده گسترده‌تر از توان کانون‌های فرهنگی هنری مساجد تأکید کرد و گفت: انتظار می‌رود از ظرفیت این کانون‌ها در حوزه مأموریت‌های فرهنگی و دینی، به‌ویژه در زمینه نماز، امر به معروف، غدیر و مهدویت، بیش از گذشته استفاده شود.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت ایجادشده در حوزه نهج‌البلاغه، این عرصه را فرصتی ارزشمند برای فعالیت‌های شبکه‌ای و ترویج معارف دینی دانست و تصریح کرد: باید قدر این ظرفیت را دانست و برای بهره‌برداری مؤثر از آن، برنامه‌ریزی و اقدام عملی داشت.